ES | EN | PT
ISSN 2604-7071
  • Communications to Congresses / Medicine and Health Sciences

    Systematisation and Parameterisation of Electrotherapy in Pelvic Floor Dysfunctions

    Sistematización y Parametrización de la Electroterapia en Disfunciones del Suelo Pélvico

    Authors: Karima Bouallalene-Jaramillo, Jordi Calvo-Sanz

    Keywords: Paediatric. Adult. Electrotherapy. Pelvic floor. Dysfunction

    Keywords: Pediatría. Adultos. Electroterapia. Suelo pélvico. Disfunción

    Abstract: Electrotherapy is a commonly used tool in the conservative management of pelvic floor dysfunctions, in both adult and paediatric populations, although the literature shows considerable heterogeneity in the parameters applied. This paper synthesises and compares the results of two original systematic reviews —adults (Actas Urológicas Españolas, 2023; 14 RCTs, n = 1,028) and paediatric population (Journal of Pediatric Urology, 2025; 11 RCTs, n = 495)— with the aim of identifying similarities and differences in current type, frequency, pulse duration, electrode placement, and clinical efficacy according to age group. Based on this comparative synthesis, a tentative electrotherapy protocol differentiated by age group and type of dysfunction is proposed, as a practical guide for clinical application in pelvic floor physiotherapy.

    Abstract : La electroterapia constituye una herramienta habitual en el abordaje conservador de las disfunciones del suelo pélvico, tanto en población adulta como pediátrica, si bien la literatura muestra notable heterogeneidad en los parámetros aplicados. Esta ponencia sintetiza y compara los resultados de dos revisiones sistemáticas propias —adultos (Actas Urológicas Españolas, 2023; 14 ECA, n = 1.028) y población pediátrica (Journal of Pediatric Urology, 2025; 11 ECA, n = 495)— con el objetivo de identificar similitudes y diferencias en el tipo de corriente, frecuencia, duración de impulso, colocación de electrodos y eficacia clínica según el grupo de edad. A partir de esta síntesis comparativa se plantea una propuesta orientativa de protocolo de electroterapia diferenciado por franja de edad y tipo de disfunción, como guía práctica para su aplicación clínica en fisioterapia de suelo pélvico.


    Citation: Karima Bouallalene-Jaramillo, Jordi Calvo-Sanz. Sistematización y Parametrización de la Electroterapia en Disfunciones del Suelo Pélvico. https://doi.org/10.24175/sbd.2026.000062
    Received: September 17, 2026  Accepted: September 17, 2026  Published: September 17, 2026
    Copyright: © 2026 Bouallalene-Jaramillo et al. This is an open access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License (CC BY-NC), which allows, distribution, reproduction in any medium, provided the original author and source are credited and non-commercial use.
    Funding:
    Conflicts of Interest:

    
    Sistematización y Parametrización de la Electroterapia en Disfunciones del Suelo Pélvico

    Autores:

    Dra.Karima Bouallalene-Jaramillo: kbouallalene@tecnocampus.cat

    Dr.Jordi Calvo-Sanz: jcalvo@tecnocampus.cat

    Departament de Salut.

    Centre Universitari TecnoCampus Mataró-Maresme (TCM) - Universitat Pompeu Fabra (UPF).

    Grup de Recerca en Evidència i Innovació en Fisioteràpia (GREIF).

    Palabras clave: Pediatría; Adultos; Electroterapia; Suelo pélvico; Disfunción
    Resumen

    La electroterapia constituye una herramienta habitual en el abordaje conservador de las disfunciones del suelo pélvico, tanto en población adulta como pediátrica, si bien la literatura muestra notable heterogeneidad en los parámetros aplicados. Esta ponencia sintetiza y compara los resultados de dos revisiones sistemáticas propias -adultos (Actas Urológicas Españolas, 2023; 14 ECA, n = 1.028) y población pediátrica (Journal of Pediatric Urology, 2025; 11 ECA, n = 495)- con el objetivo de identificar similitudes y diferencias en el tipo de corriente, frecuencia, duración de impulso, colocación de electrodos y eficacia clínica según el grupo de edad. A partir de esta síntesis comparativa se plantea una propuesta orientativa de protocolo de electroterapia diferenciado por franja de edad y tipo de disfunción, como guía práctica para su aplicación clínica en fisioterapia de suelo pélvico.

    Introducción

    Las disfunciones del suelo pélvico  como la incontinencia urinaria, incontinencia fecal, prolapso de órganos pélvicos, enuresis, encopresis o disfunción sexual, entre otras afectan de forma significativa la calidad de vida de quienes las padecen, tanto en la edad adulta como en la infancia. La electroterapia, en sus distintas modalidades (TENS, PTENS, corrientes interferenciales o electroestimulación neuromuscular  (EENM) con o sin biofeedback), se ha consolidado como una opción terapéutica no invasiva dentro del tratamiento conservador multimodal, recomendada por sociedades científicas como la International Continence Society (ICS) y la International Urogynecological Association (IUGA).

    A pesar de su uso extendido, no existe consenso sobre el tipo de corriente, la frecuencia, la duración del impulso ni la temporización óptima del tratamiento, y esta falta de homogeneidad se repite tanto en la literatura de población adulta como en la pediátrica. Con el fin de abordar esta cuestión se realizaron 2 revisiones sistemáticas (RS) independientes una centrada en pacientes adultos y otra en población pediátrica no neurológica publicadas respectivamente en Actas Urológicas Españolas (2023) y en Journal of Pediatric Urology (2025).

    Objetivos

    ●        Sintetizar y comparar los parámetros de electroterapia (tipo de corriente, frecuencia, duración de impulso, colocación de electrodos y pauta de sesiones) utilizados en el tratamiento de las disfunciones del suelo pélvico en población adulta y pediátrica.

    ●        Analizar comparativamente la eficacia clínica reportada en ambos grupos de edad según las escalas de valoración empleadas.

    ●        Proponer, a partir de la evidencia sintetizada, un protocolo orientativo de electroterapia diferenciado por franja de edad y tipo de disfunción, de utilidad práctica para el fisioterapeuta especializado en suelo pélvico.

    Material y métodos

    Se realizaron dos RS siguiendo las directrices PRISMA y el Manual Cochrane para Revisiones Sistemáticas de Intervenciones, registradas en PROSPERO (adultos) y OSF (pediatría). La búsqueda se llevó a cabo en las bases de datos PubMed/MEDLINE, Cochrane Central (CENTRAL) y PEDro.

    La revisión en adultos incluyó ensayos clínicos aleatorizados con pacientes mayores de 18 años, publicados entre 2012 y 2022, con una puntuación ≥5 en la escala PEDro, resultando en 14 estudios incluidos (n = 1.028). La revisión pediátrica incluyó ensayos clínicos aleatorizados con pacientes de entre 3 y 18 años con disfunciones de suelo pélvico no neurológicas, publicados en los últimos 10 años, con puntuación >5 en la escala PEDro, resultando en 11 estudios incluidos (n = 495). En ambas revisiones el riesgo de sesgo se evaluó mediante la escala ROBINS-I/ROB-2, y se extrajeron de forma sistemática los parámetros técnicos de aplicación (tipo de corriente, frecuencia, duración de impulso, intensidad, colocación de electrodos, número y duración de sesiones) así como los resultados clínicos reportados.

    Resultados

    En la revisión de adultos, el tipo de corriente predominante fue la bifásica rectangular simétrica compensada dentro del grupo de electroterapia de la  baja frecuencia (1-1000Hz) estando presente en 13 de los 14 estudios, utilizándose en un único estudio un impulso rectangular bifásico asimétrico de campo magnético de alta intensidad. La frecuencia osciló entre 2 y 110 Hz, siendo 50 Hz la más utilizada (9 estudios). La duración de impulso más coincidente se situó entre 200 y 400 µs, con sesiones de 30 minutos como pauta mayoritaria y colocación de electrodos predominantemente intracavitaria. Se observaron diferencias significativas a favor de los grupos experimentales en las escalas más utilizadas, especialmente el PAD-test y la escala de Oxford modificada, con mejoras también en la fuerza de contracción perineal evaluada mediante electromiofeedback.

    En la revisión pediátrica, los estudios exploraron principalmente TENS (6/11), PTENS (2/11) y corrientes interferenciales (2/11), con un estudio adicional centrado en electromiofeedback exclusivo. La frecuencia de aplicación osciló entre 10 y 55 Hz, siendo 10 Hz la predominante (6 de 11 estudios), con electrodos colocados mayoritariamente de forma externa sobre el área sacra (S2–S3). En 10 de los 11 estudios se observaron mejoras significativas del grupo experimental frente al control en variables como incontinencia nocturna, volumen residual posmiccional, flujo urinario, capacidad vesical y calidad de vida, con la excepción del estudio de Borch et al., que no halló diferencias significativas en capacidad vesical.

    La tabla comparativa siguiente resume los principales hallazgos de ambas revisiones:

    Parámetro

    Revisión adultos (Actas Urol Esp, 2023)

    Revisión pediátrica (J Pediatr Urol, 2025)

    N.º estudios / muestra

    14 ECA, n = 1.028

    11 ECA, n = 495

    Rango de edad

    > 18 años

    3–18 años

    Tipo de corriente predominante

    Baja frecuencia rectangular bifásica simétrica (13/14); TENS analgésico; 1 con campo magnético de alta intensidad

    TENS (6)/ PTENS parasacro (2); Interferencial (IFS)(2); biofeedback animado EMG (1)

    Objetivo / Mecanismo

    Fortalecimiento y reeducación muscular (EENM) + electromiofeedback
    / modulación del dolor (TENS analgésico)

    Neuromodulación: inhibición del detrusor / modulación autonómica

    Frecuencia más utilizada

    50 Hz (9/14 estudios); rango 2–110 Hz

    10 Hz (6/11 estudios); rango 10–55 Hz

    Duración de impulso

    200–400 µs (más frecuente)

    200–700 µs

    Colocación de electrodos

    Mayoritariamente intracavitaria (vaginal/anal)

    Mayoritariamente externa, área sacra S2–S3

    Tiempo de sesión

    30 minutos (mayoritario)

    20 minutos (mayoritario)

    Frecuencia de sesiones

    Variable; predominan 2–3/semana

    2–3 veces/semana, ~3 meses de tratamiento

    Patología abordada

    IU (mayoritaria), POP, dispareunia, estreñimiento, disfunción sexual

    IU, vejiga hiperactiva, incontinencia fecal, vejiga hipoactiva

    Discusión

    La comparación entre ambas revisiones evidencia que, si bien la electroterapia es eficaz en la reeducación del suelo pélvico tanto en adultos como en niños, los parámetros y la vía de aplicación difieren de forma sustancial entre ambos grupos de edad. En adultos predomina la vía intracavitaria, que permite alcanzar con mayor precisión la musculatura diana y mejorar la conciencia cortical de la contracción, mientras que en población pediátrica por razones evidentes de tolerancia y aceptabilidad clínica predomina la vía externa sobre el área sacra, coherente con un objetivo terapéutico más orientado a la neuromodulación autonómica que a la reeducación muscular directa.

    En cuanto a la frecuencia, los adultos se benefician de un rango más amplio (2–110 Hz) en reeducación muscular ajustado y con unas frecuencias dependiendo si la contracción que se pretende es  no tetánica con frecuencias situadas en la franja inferior a 10-15 Hz y si se pretenden contracciones musculares tetánicas o completas en  la  franja superior a los 15 Hz, mientras que en pediatría el rango es más reducido y se centra en frecuencias bajas (10 Hz predominante), coherente con un objetivo de modulación vesical e intestinal más que de fortalecimiento muscular. En ambas poblaciones se constata una notable heterogeneidad metodológica y una ausencia de consenso en la parametrización, lo que dificulta la elaboración de guías de práctica clínica homogéneas y limita la comparabilidad entre estudios.

    A partir de esta síntesis comparativa, y con las cautelas propias de la heterogeneidad de la evidencia disponible, se plantea a los asistentes una propuesta orientativa de protocolo de electroterapia, diferenciada por franja de edad y objetivo terapéutico (reeducación muscular vs. modulación vesical/intestinal), como punto de partida para su discusión y posible adaptación a la práctica clínica individual de cada profesional.

    Conclusiones

    ●        La electroestimulación neuromuscular (EENM) con o sin biofeedback, y las corrientes tipo TENS analgésicas-antiálgicas son eficaces en el abordaje conservador de las disfunciones del suelo pélvico, tanto en adultos como en población pediátrica.

    ●        Los parámetros de aplicación difieren de forma relevante entre ambos grupos de edad: vía intracavitaria y frecuencias más altas (50 Hz) en adultos, frente a vía externa sacra y frecuencias más bajas (10 Hz) en pediatría.

    ●        Ambas revisiones sistemáticas evidencian una falta de homogeneidad en la parametrización de las corrientes, lo que subraya la necesidad de estudios de mayor calidad metodológica y de guías de práctica clínica consensuadas.

    ●        La propuesta de protocolo orientativo presentada pretende ofrecer una herramienta práctica de partida para el fisioterapeuta especializado en suelo pélvico, a adaptar según la edad del paciente y el tipo de disfunción abordada.

    Systematisation and Parameterisation of Electrotherapy in Pelvic Floor Dysfunctions

    Authors:

    Dra.Karima Bouallalene-Jaramillo: kbouallalene@tecnocampus.cat

    Dr.Jordi Calvo-Sanz: jcalvo@tecnocampus.cat

    Department of Health.

    Centre Universitari TecnoCampus Mataró-Maresme (TCM) - Universitat Pompeu Fabra (UPF).

    Research Group on Evidence and Innovation in Physiotherapy (GREIF).

    Keywords: Paediatric, Adult, Electrotherapy, Pelvic floor, Dysfunction
    Abstract

    Electrotherapy is a commonly used tool in the conservative management of pelvic floor dysfunctions, in both adult and paediatric populations, although the literature shows considerable heterogeneity in the parameters applied. This paper synthesises and compares the results of two original systematic reviews -adults (Actas Urológicas Españolas, 2023; 14 RCTs, n = 1,028) and paediatric population (Journal of Pediatric Urology, 2025; 11 RCTs, n = 495)- with the aim of identifying similarities and differences in current type, frequency, pulse duration, electrode placement, and clinical efficacy according to age group. Based on this comparative synthesis, a tentative electrotherapy protocol differentiated by age group and type of dysfunction is proposed, as a practical guide for clinical application in pelvic floor physiotherapy.

    Introduction

    Pelvic floor dysfunctions such as urinary incontinence, faecal incontinence, pelvic organ prolapse, enuresis, encopresis, and sexual dysfunction, among others, significantly affect the quality of life of those who suffer from them, in both adulthood and childhood. Electrotherapy, in its various modalities (TENS, PTENS, interferential currents, or neuromuscular electrical stimulation (NMES) with or without biofeedback), has become established as a non-invasive therapeutic option within multimodal conservative treatment, recommended by scientific societies such as the International Continence Society (ICS) and the International Urogynecological Association (IUGA).

    Despite its widespread use, there is no consensus on the type of current, frequency, pulse duration, or optimal treatment timing, and this lack of homogeneity is found in both the adult and paediatric literature. To address this issue, two independent systematic reviews (SRs) were conducted, one focused on adult patients and the other on non-neurological paediatric populations, published respectively in Actas Urológicas Españolas (2023) and the Journal of Pediatric Urology (2025).

    Objectives

    ●        To synthesise and compare electrotherapy parameters (current type, frequency, pulse duration, electrode placement, and session schedule) used in the treatment of pelvic floor dysfunctions in adult and paediatric populations.

    ●        To comparatively analyse the clinical efficacy reported in both age groups according to the assessment scales employed.

    ●        To propose, based on the synthesised evidence, a tentative electrotherapy protocol differentiated by age group and type of dysfunction, of practical utility for the physiotherapist specialising in pelvic floor rehabilitation.

    Materials and Methods

    Two SRs were conducted following the PRISMA guidelines and the Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions, registered in PROSPERO (adults) and OSF (paediatrics). The search was carried out in the PubMed/MEDLINE, Cochrane Central (CENTRAL), and PEDro databases.

    La revisión en adultos incluyó ensayos clínicos aleatorizados con pacientes mayores de 18 años, publicados entre 2012 y 2022, con una puntuación ≥5 en la escala PEDro, resultando en 14 estudios incluidos (n = 1.028). La revisión pediátrica incluyó ensayos clínicos aleatorizados con pacientes de entre 3 y 18 años con disfunciones de suelo pélvico no neurológicas, publicados en los últimos 10 años, con puntuación >5 en la escala PEDro, resultando en 11 estudios incluidos (n = 495). En ambas revisiones el riesgo de sesgo se evaluó mediante la escala ROBINS-I/ROB-2, y se extrajeron de forma sistemática los parámetros técnicos de aplicación (tipo de corriente, frecuencia, duración de impulso, intensidad, colocación de electrodos, número y duración de sesiones) así como los resultados clínicos reportados.

    Results

    In the adult review, the predominant current type was the compensated symmetrical rectangular biphasic waveform within the low-frequency electrotherapy group (1–1000 Hz), present in 13 of the 14 studies, with only one study using a high-intensity magnetic field asymmetric biphasic rectangular pulse. The frequency ranged from 2 to 110 Hz, with 50 Hz being the most commonly used (9 studies). The most frequently reported pulse duration ranged from 200 to 400 µs, with 30-minute sessions as the predominant protocol and predominantly intracavitary electrode placement. Significant differences in favour of the experimental groups were observed on the most commonly used scales, particularly the PAD test and the Modified Oxford Scale, with improvements also noted in perineal contraction strength assessed by electromyographic biofeedback.

    In the paediatric review, the studies primarily explored TENS (6/11), PTENS (2/11), and interferential currents (2/11), with one additional study focused exclusively on electromyographic biofeedback. The application frequency ranged from 10 to 55 Hz, with 10 Hz being the predominant frequency (6 of 11 studies), with electrodes placed mainly externally over the sacral area (S2–S3). In 10 of the 11 studies, significant improvements were observed in the experimental group compared to the control group in variables such as nocturnal incontinence, post-void residual volume, urinary flow, bladder capacity, and quality of life, with the exception of the study by Borch et al., which found no significant differences in bladder capacity.

    The following comparative table summarises the main findings of both reviews:

    Parameter

    Adult Review (Actas Urol Esp, 2023)

    Paediatric Review (J Pediatr Urol, 2025)

    No. of studies / sample

    14 RCTs, n = 1,028

    11 RCTs, n = 495

    Age range

    > 18 años

    3–18 years

    Predominant current type

    Low-frequency symmetrical rectangular biphasic (13/14); analgesic TENS; 1 with high-intensity magnetic field

    TENS (6)/ PTENS parasacral (2); Interferential (IFC)(2); animated EMG biofeedback (1)

    Objective / Mechanism

    Muscle strengthening and re-education (NMES) + electromyographic biofeedback
    / pain modulation (analgesic TENS)

    Neuromodulation: detrusor inhibition / autonomic modulation

    Most commonly used frequency

    50 Hz (9/14 studies); range 2–110 Hz

    10 Hz (6/11 studies); range 10–55 Hz

    Pulse duration

    200–400 µs (most frequent)

    200–700 µs

    Electrode placement

    Predominantly intracavitary (vaginal/anal)

    Predominantly external, sacral area S2–S3

    Session duration

    30 minutes (predominant)

    20 minutes (predominant)

    Session frequency

    Variable; predominantly 2–3/week

    2–3 times/week, ~3 months of treatment

    Conditions addressed

    UI (predominant), POP, dyspareunia, constipation, sexual dysfunction

    UI, overactive bladder, faecal incontinence, underactive bladder

    Discussion

    The comparison between both reviews demonstrates that, although electrotherapy is effective in pelvic floor re-education in both adults and children, the parameters and route of application differ substantially between both age groups. In adults, the intracavitary route predominates, which allows for more precise targeting of the relevant musculature and improved cortical awareness of contraction, whereas in the paediatric population, for obvious reasons of tolerance and clinical acceptability, the external route over the sacral area predominates, consistent with a therapeutic objective more oriented towards autonomic neuromodulation than direct muscle re-education.

    Regarding frequency, adults benefit from a broader range (2–110 Hz) for muscle re-education, adjusted according to whether the intended contraction is non-tetanic, with frequencies in the lower range below 10–15 Hz, or whether tetanic or complete muscle contractions are sought, with frequencies in the upper range above 15 Hz, whereas in paediatrics the range is narrower and centred on low frequencies (10 Hz predominant), consistent with an objective of vesical and intestinal modulation rather than muscle strengthening. In both populations, considerable methodological heterogeneity and a lack of consensus in parameterisation are observed, which hinders the development of homogeneous clinical practice guidelines and limits comparability between studies.

    Based on this comparative synthesis, and with the caveats inherent to the heterogeneity of the available evidence, a tentative electrotherapy protocol proposal is presented to the attendees, differentiated by age group and therapeutic objective (muscle re-education vs. vesical/intestinal modulation), as a starting point for discussion and possible adaptation to the individual clinical practice of each professional.

    Conclusions

    ●        Neuromuscular electrical stimulation (NMES) with or without biofeedback, and analgesic/antalgic TENS currents are effective in the conservative management of pelvic floor dysfunctions, in both adult and paediatric populations.

    ●        Application parameters differ significantly between both age groups: intracavitary route and higher frequencies (50 Hz) in adults, versus external sacral route and lower frequencies (10 Hz) in paediatrics.

    ●        Both systematic reviews reveal a lack of homogeneity in current parameterisation, underscoring the need for higher-quality methodological studies and consensus-based clinical practice guidelines.

    ●        The tentative protocol proposal presented aims to provide a practical starting tool for the physiotherapist specialising in pelvic floor rehabilitation, to be adapted according to the patient's age and the type of dysfunction addressed.

About The Author/s
Karima Bouallalene-Jaramillo
ORCID: 0000-0002-6513-964X
kbouallalene@tecnocampus.cat
Department of Health. Tecnocampus Mataró University Centre (TCM) - Pompeu Fabra University (UPF)


Jordi Calvo-Sanz
jcalvo@tecnocampus.cat
Departament de Salut. Centre Universitari TecnoCampus Mataró-Maresme (TCM) - Universitat Pompeu Fabra (UPF). Grup de Recerca en Evidència i Innovació en Fisioteràpia (GREIF).


Metrics & social

Views: 94
Downloads: 0
Comments: 0
DOI: 10.24175/sbd.2026.000062

Article with no peer review